Innerlijke strijd.
In mijn werk met mensen die lucide dromen willen leren, valt mij steeds opnieuw iets op. De specifieke verhalen verschillen – werkstress, relatieproblemen, onzekerheid, levensvragen – maar onder al die verhalen ligt vaak dezelfde kern. Veel mensen zijn, op een bepaalde manier, in strijd met zichzelf.
Dat klinkt zwaar, maar het hoeft niet dramatisch te zijn. Soms uit het zich subtiel: een gevoel van lichte irritatie, een knagende onrust, een voortdurende innerlijke spanning. In andere gevallen wordt het existentiëler: een gevoel van vervreemding van jezelf, alsof je ergens onderweg de draad bent kwijtgeraakt.
Opvallend genoeg begint deze strijd zelden aan de binnenkant. Hij begint bijna altijd in onze interpretatie van de buitenwereld.
Het idee dat kwaad van buiten komt.
De meeste mensen ervaren hun innerlijke onrust alsof deze van buitenaf wordt veroorzaakt.
Een opmerking van een collega.
Een teleurstelling in een relatie.
Een conflict.
Een gevoel van afwijzing.
Een situatie die anders loopt dan gehoopt.
Het lijkt dan alsof het probleem simpel is: er is iets buiten mij dat mij raakt. En als dat zo is, dan volgt daar automatisch een strategie uit:
Ik moet leren sterker te worden.
Ik moet mij beter aanpassen.
Ik moet deze situatie leren beheersen.
In zekere zin is dat ook logisch. Als het probleem buiten ons ligt, dan moeten we daar iets mee doen.
Maar hier ontstaat soms een misvatting.
Want de overtuiging dat wij ons innerlijk welzijn kunnen reguleren door de buitenwereld voldoende goed te managen, is uiteindelijk een vorm van controle-illusie.
Een innerlijke onderhandeling.
Wanneer we geloven dat onze innerlijke rust afhankelijk is van hoe goed we omgaan met de buitenwereld, ontstaat er een voortdurende innerlijke onderhandeling.
Een soort mentale schijnbeweging die er ongeveer zo uitziet:
• Hoe had ik dat gesprek anders kunnen voeren?
• Wat moet ik doen zodat dit niet nog eens gebeurt?
• Hoe kan ik mezelf zo aanpassen dat anderen anders reageren?
Op zich is dat niet verkeerd. Sterker nog: een zekere wrijving tussen binnenwereld en buitenwereld is gezond. Daar leren we van. Daar wordt karakter gevormd. Diamanten ontstaan immers ook onder druk.
Maar bij veel mensen die ik spreek, is die innerlijke wrijving te intens en te constant geworden.
Elke kleine sociale gebeurtenis wordt een soort psychologisch brandje.
En elk brandje activeert meteen een innerlijke strijd:
Wat zegt dit over mij?
Wat moet ik veranderen?
Hoe kan ik dit beter doen?
Langzaam maar zeker verschuift de bron van de negatieve gevoelens. Niet langer het oorspronkelijke incident, maar de voortdurende innerlijke analyse wordt het echte probleem.
Wanneer zelfbewustzijn tegen werkt.
Dit is een paradox die de Zwitserse psychiater Carl Jung al scherp zag.
Zelfbewustzijn is een kracht. Het maakt persoonlijke groei mogelijk. Maar wanneer het doorschiet, kan het ook een gevangenis worden. Dan ontstaat een vorm van overmatige introspectie waarin we onszelf voortdurend proberen te corrigeren, optimaliseren of repareren.
Het resultaat?
Een emotionele schaal die kan lopen van:
• lichte irritatie
• innerlijke spanning
• onzekerheid
• tot een diepere existentiële onrust
En ironisch genoeg komt die onrust vaak niet meer voort uit het oorspronkelijke probleem. Het komt voort uit de voortdurende innerlijke strijd om het probleem op te lossen.
Dromen als toegang tot diepte.
Hier worden dromen interessant.
Wanneer we slapen, ontspant de controle van het ego. De psyche krijgt ruimte om zichzelf uit te drukken via beelden, emoties en symbolen.
Volgens Jung zijn dromen geen willekeurige hersenactiviteit, maar spontane boodschappen van het onbewuste. Ze laten zien waar de psyche uit balans is, maar ook waar groei mogelijk is.
In dromen kunnen we vaak precies datgene tegenkomen waar we overdag mee worstelen:
• een figuur die ons confronteert
• een dreiging die we proberen te vermijden
• een onbekende plek die ons nieuwsgierig maakt
• of een situatie waarin we opnieuw met onszelf moeten omgaan
Het bijzondere is dat dromen vaak laten zien dat het conflict niet tussen ons en de wereld ligt, maar tussen verschillende delen van onze eigen psyche.
Lucide dromen: bewust in gesprek met jezelf.
Wanneer iemand leert lucide dromen – dus beseft dat hij droomt terwijl de droom doorgaat – ontstaat er iets fascinerends.
Je kunt dan bewust in dialoog gaan met de droomwereld.
Je kunt vragen stellen aan een droomfiguur.
Je kunt een situatie onderzoeken in plaats van vermijden.
Je kunt letterlijk zeggen:
Waar kom jij vandaan?
Waarom ben je hier?
Wat probeer je mij te laten zien?
Wat er dan gebeurt is vaak verrassend.
De droom verdiept zich.
Symbolen veranderen.
Nieuwe lagen worden zichtbaar.
En soms – niet altijd, maar soms – kom je op de bodem van de droom bij iets dat veel ouder en dieper is dan het oorspronkelijke “brandje” van de dag.
Een oude angst.
Een innerlijk conflict.
Een vergeten verlangen.
Wat eerst voelde als een probleem dat van buiten kwam, blijkt dan ineens een uitnodiging tot innerlijke ontwikkeling.
Wil je leren werken met je dromen?
Voor veel mensen begint dit proces simpelweg met het leren herinneren van dromen. Van daaruit kun je stap voor stap ontdekken hoe rijk en betekenisvol de droomwereld eigenlijk is.
Wil je daar zelf mee aan de slag? Dan zijn er verschillende manieren om te beginnen:
• In mijn gratis maandelijkse webinar maak je op een toegankelijke manier kennis met lucide dromen en de psychologie erachter.
• Tijdens de 3-daagse workshop lucide dromen aan de Universiteit Twente gaan we veel dieper in op droomherinnering, lucide droomtechnieken en Jungiaanse droomanalyse.
• En in persoonlijke coaching begeleid ik mensen één-op-één in het onderzoeken van hun droomwereld en hun innerlijke ontwikkeling.
Lucide dromen leren is niet alleen een bijzondere vaardigheid. Voor veel mensen wordt het uiteindelijk iets anders: Een manier om de innerlijke strijd met zichzelf langzaam te veranderen in een dialoog met je ware zelf.